Thế hệ tiếp theo của công nghệ mạng không dây - mạng băng rộng 4G tuy được đề cập nhiều trong năm 2009, nhưng giới chuyên gia cho rằng công nghệ 3G sẽ vẫn là xu hướng chính trong nhiều năm tới.
3G vững bước
Hiện nay, công nghệ mạng 3G đang được nhiều nhà mạng trên thế giới triển khai là HSPA. Bên cạnh đó, một số nhà mạng còn có kế hoạch phát triển lên 4G. Tuy nhiên, đa phần các nhà mạng chỉ mong muốn nâng cấp cơ sở hạ tầng mạng lên công nghệ không dây 3G mới nhất hiện nay là HSPA Plus để tăng khả năng truyền tải dữ liệu và cung cấp thêm nhiều dịch vụ mới. Lý do chính của việc nâng cấp này là tốc độ của HSPA Plus có thể sánh ngang với công nghệ 4G hiện nay và hầu như có rất ít sự khác biệt. Chính vì lý do đó mà trong vài năm tới, công nghệ 3G với đại diện là HSPA Plus vẫn là lựa chọn của nhiều nhà mạng; còn 4G sẽ chỉ hấp dẫn một số ít khách hàng.
Theo Chủ tịch công nghệ của Hiệp hội GSM (GSMA), Dan Warren, người tiêu dùng tầm trung không mấy quan tâm về tốc độ truyền tải dữ liệu hay những công nghệ đằng sau đó, mà họ chỉ chú ý đến những gì được trải nghiệm. Ví dụ họ chỉ muốn xem phim YouTube trên smartphone mà không bị đứt quãng.
Các nhà khai thác mạng di động trên thế giới đang nhận thấy một tốc độ tăng trưởng lớn về lưu lượng dữ liệu di động trên các mạng. Xu hướng này sẽ càng cao hơn khi ngày càng nhiều người dùng mua smartphone và truy cập vào các trang web từ những thiết bị đó. Theo GSMA, vào năm 2014, các thiết bị di động trong một tháng sẽ gửi và nhận còn nhiều hơn là cả lưu lượng của năm 2008 và 3/4 lưu lượng đó sẽ dành cho truy cập Internet.
Mạng 4G có ưu thế tăng tốc độ và dung lượng của mạng nhưng các thiết bị đầu cuối và các thiết bị mạng được sử dụng trên đó sẽ không phát triển ngay trong một sớm một chiều. Vì vậy, một số nhà mạng có nhu cầu quay trở lại nâng cấp cải tiến 3G chứ không phải theo hướng tiến tới 4G.
Chẳng hạn như T-Mobile (Mỹ) đang nâng cấp mạng HSPA hiện có lên HSPA Plus. Hãng đã bắt đầu thử nghiệm dịch vụ mới tại Philadelphia và hy vọng sẽ triển khai trên khắp đất nước vào năm 2010. Trong khi đó, các hãng khác như Verizon Wireless và Sprint Nextel lại hướng tới các công nghệ 4G.
Thách thức cho WiMax và LTE
Hai công nghệ 4G được biết đến hiện nay là WiMax hay LTE đã được một số hãng Viễn thông thử nghiệm ở một số khu vực trên thế giới. Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa chúng là WinMax đã được thương mại hóa còn LTE thì chưa được nhà mạng nào triển khai chính thức. Tuy nhiên, hiện đang có ít nhất 50 nhà khai thác di động trên thế giới có kế hoạch phát triển LTE, chẳng hạn như NTT DoComo (Nhật Bản) và TeliaSonera (Thụy Điển) – dự kiến sẽ tiến hành trong năm tới.
Tuy nhiên, một trong những vấn đề mà các hãng truyền thông 4G ban đầu phải đối mặt là mạng của họ sẽ phải cung cấp các dịch vụ trên một khu vực hẹp, và sẽ mất nhiều năm để các nhà khai thác đảm bảo phủ sóng dịch vụ trên khắp đất nước. Bên cạnh đó, các nhà khai thác 4G còn phải đối mặt với sự khan hiếm của các thiết bị mới. Điển hình như dịch vụ WiMax của Clearwire đã được triển khai hơn một năm nay ở nhiều thành phố nhưng mới chỉ đưa ra các modem USB, card PC hay laptop có khả năng kết nối WiMax và còn rất lâu mới có các ĐTDĐ tích hợp WiMax.
Trên thực tế, vào tháng giêng vừa qua, Nokia đã hủy bỏ việc sản xuất thiết bị dạng bảng N810 WiMax Edition có khả năng kết nối WiMax. Nhiều thiết bị sẽ không được phát triển cho đến khi công nghệ này nở rộ hơn. Sprint sẽ cung cấp dịch vụ hai chế độ để người dùng laptop có thể chuyển mạch giữa dịch vụ di động băng rộng 3G và WiMax 4G. Tuy nhiên, dịch vụ này mới chỉ có giá trị đối với những chiếc laptop.
Nhưng WiMax vẫn còn may mắn hơn LTE vì hiện trên thị trường chưa có thiết bị nào hỗ trợ công nghệ này vì trên thế giới chưa có mạng LTE nào được thương mại hóa. Công nghệ không dây mới sẽ được áp dụng đầu tiên trên các laptop sau đó mới đến ĐTDĐ. Vì vậy, người dùng sẽ phải đợi ít nhất là 18 tháng đến 2 năm mới có thể nhìn thấy các thiết bị di động hỗ trợ công nghệ LTE.
Theo Hiệp hội GSM, hiện trên thế giới có khoảng 1.600 thiết bị (smartphone, netbook và laptop) hỗ trợ công nghệ HSPA và 321 mạng HSPA ở 120 quốc gia. 285 trong số mạng đó đã được thương mại hóa và hỗ trợ hơn 167,5 triệu kết nối.
Theo số liệu Clearwire thông báo, hãng đã có thêm 173.000 thêm bao WiMax mới trong Quý III/2009. Còn theo số liệu của GSMA, hơn 9 triệu kết nối HSPA mới bổ sung thêm vào mạng toàn cầu mỗi tháng và khoảng 1,3 triệu trong số đó đến từ Mỹ.
Nhu cầu về tốc độ vẫn rất lớn
Thực tế hiện nay, công nghệ 3G có tốc độ chậm hơn so với các mạng 4G. Công nghệ 3G hiện nay là HSPA hay EV-DO đều cho tốc độ tải về vào khoảng 400-700kb/giây. Nhưng phiên bản mới nhất của HSPA là HSPA Plus có tốc độ tải về trung bình là từ 4Mb/giây đến 6Mb/giây. Tốc độ này tương đương với tốc độ mà dịch vụ WiMax của Clearwire cung cấp hiện nay.
Thật khó để so sánh tốc độ đó với LTE vì chúng chưa được thương mại hóa. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, tốc độ trung bình của LTE sẽ cao hơn 4Mb/giây. Nhiều người mong rằng dịch vụ sử dụng công nghệ LTE sẽ có tốc độ trung bình khoảng từ 15Mb/giây tới 20Mb/giây.
Và một điểm khác nhau nhỏ giữa WiMax/LTE và HSPA Plus là tốc độ nên nhiều nhà khai thác lựa chọn đầu tư nâng cấp cải tiến mạng 3G lên HSPA Plus nhưng vẫn dự kiến cuối cùng sẽ chuyển sang LTE. GSMA cho biết, hiện khoảng 56 mạng trên toàn cầu đang triển khai công nghệ HSPA Plus và 28 mạng trong số đó đã đi vào hoạt động.
Theo phát ngôn viên của AT&T, hãng sẽ có những lựa chọn mở cho vấn đề này. Tức là hãng vẫn tiếp tục tăng tốc độ mạng 3G trong khi quá độ lên LTE. Điều này được nhiều chuyên gia nhận định là một hướng đi đúng đắn vì khi mạng LTE được triển khai thì mạng 3G vẫn tồn tại và vẫn được nhiều người dùng lựa chọn.